در ششمین نشست تخصصی همایش ملی «حکمرانی خردمندانه و توسعه پایدار شهری»، محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، بر لزوم حرکت شهرداری‌ها به سمت درآمدهای پایدار تأکید کرد. او بیان داشت که بهره‌گیری از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های وابسته، بازار سرمایه و توانمندی‌های اقتصادی شهر می‌تواند به کاهش اتکای مدیریت شهری به منابع ناپایدار و تقویت اقتصاد شهری کمک کند.
پورابراهیمی، که عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نیز هست، برگزاری چنین نشست‌هایی را در افزایش ظرفیت‌ها و ارتقای سطح مدیریت شهری رفسنجان مؤثر دانست.
ضرورت عبور از درآمدهای ناپایدار
وی یکی از چالش‌های اصلی شهرداری‌ها را وابستگی به درآمدهای ناپایدار برشمرد و توضیح داد که اتکا به این منابع، برنامه‌ریزی میان‌مدت و بلندمدت را از شهرداری‌ها سلب کرده و درآمد آن‌ها را تحت تأثیر نوسانات اقتصادی قرار می‌دهد. عوارض ساختمانی، فروش تراکم و تغییر کاربری از جمله این منابع ناپایدار هستند.
پورابراهیمی تأکید کرد که درآمد پایدار باید مستمر، قابل پیش‌بینی و قابل اتکا در فرآیند بودجه‌ریزی و برنامه‌ریزی بلندمدت باشد. وی به اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده و استمرار منابع حاصل از آن برای شهرداری‌ها اشاره کرد که بخشی از نیازهای مدیریت شهری را پوشش داده است. او افزود که درآمد پایدار علاوه بر استمرار و قابلیت پیش‌بینی، باید با شرایط محیط‌زیستی و ساختارهای کالبدی، اجتماعی و اقتصادی شهر نیز سازگار باشد.
توسعه سرمایه‌گذاری و استفاده از ظرفیت شرکت‌ها و مؤسسات وابسته به شهرداری‌ها، از مهم‌ترین راه‌های ایجاد درآمد پایدار است. شهرداری‌ها باید بتوانند از پتانسیل‌های اقتصادی موجود در شهر و منطقه برای خلق منابع جدید بهره ببرند. حوزه‌هایی مانند فضای سبز، مدیریت پسماند، ساختمان‌سازی، خدمات فنی و مهندسی، و فعالیت‌های صنعتی و معدنی از جمله زمینه‌هایی هستند که می‌توانند برای سرمایه‌گذاری مورد بررسی قرار گیرند.
در زمینه پسماند، پورابراهیمی پیشنهاد داد که این بخش به صورت یک مجموعه طراحی اندروید مستقل و عملیاتی سازمان‌دهی شود تا علاوه بر انجام وظایف شهرداری، قابلیت ایجاد درآمد پایدار نیز داشته باشد. او اذعان داشت که با توسعه شهری و افزایش جمعیت، توجیه اقتصادی این ظرفیت‌ها نیز بیشتر خواهد شد.
استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی منطقه
پورابراهیمی تأکید کرد که اقتصاد شهرداری نباید صرفاً به وظایف جاری مدیریت شهری محدود شود و باید سهم اقتصاد شهری از فعالیت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های گسترده در اقتصاد منطقه بررسی شود. وی با اشاره به ظرفیت‌های صنعتی و معدنی منطقه، بر حضور فعال‌تر شهرداری در فعالیت‌های اقتصادی تأکید کرد. رفسنجان از ظرفیت قابل توجهی در حوزه خدمات فنی و مهندسی برخوردار است و نیروهای متخصص بسیاری در زمینه‌های ساخت‌وساز، عمران، پل، تأسیسات، راه و ابنیه در این شهر فعالیت دارند.
بخشی از این ظرفیت می‌تواند در قالب قراردادهای تخصصی و پروژه‌های بزرگ به کار گرفته شود که علاوه بر ایجاد اشتغال و فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود، بخشی از درآمد مورد نیاز شهرداری را نیز تأمین کند. فعالیت در حوزه‌های معدنی، صنعتی و ساختمانی نیز از دیگر زمینه‌های قابل بررسی هستند که بخشی از سرمایه‌گذاری می‌تواند در داخل شهر و بخشی دیگر در خارج از محدوده شهری انجام شود.
پورابراهیمی پیشنهاد داد که یک شرکت تخصصی سرمایه‌گذاری وابسته به شهرداری تشکیل شود تا ظرفیت‌های مختلف سرمایه‌گذاری شهرداری در یک مجموعه متمرکز شده و مأموریت‌های مشخصی برای آن تعریف شود. این شرکت می‌تواند پس از طی مراحل قانونی، در صورت فراهم بودن شرایط، وارد بازار سرمایه شده و از ظرفیت عرضه عمومی سهام (IPO) برای تأمین منابع جدید استفاده کند.
او مزایای ورود به بورس را شامل ایجاد شفافیت مالی و اقتصادی و امکان استفاده از ظرفیت‌های گسترده بازار سرمایه برای توسعه پروژه‌های جدید دانست. در این مدل، شهرداری می‌تواند ضمن حفظ نقش خود، به تدریج از ظرفیت سرمایه‌های بخش خصوصی و بازار سرمایه برای اجرای طرح‌های جدید استفاده کرده و منابع حاصل از فعالیت‌های اقتصادی را به پروژه‌های جدید اختصاص دهد.
درآمد پایدار باید حداقل هزینه‌ها را پوشش دهد
در همین نشست، مجید کهنوجی، شهردار رفسنجان، اظهار داشت که پوشش هزینه‌های جاری باید اولین هدف شهرداری‌ها در مسیر تحقق درآمد پایدار باشد. او افزود که با تقویت ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری و اقتصادی، باید زمینه عبور از تأمین هزینه‌های جاری و حرکت به سمت توسعه زیرساخت‌ها و اجرای پروژه‌های شهری فراهم شود.
کهنوجی هزینه‌های جاری را یکی از تهدیدات شهرداری‌ها دانست و گفت: «حداقل‌هایی که در شهرداری باید مورد توجه قرار گیرد این است که شهردار بتواند هزینه‌های جاری خود را پوشش دهد. بنابراین باید نسبت درآمد پایدار به هزینه‌های جاری به نقطه‌ای برسد که بتوانیم این هزینه‌ها را پوشش دهیم و از این خطر عبور کنیم.»
وی با اشاره به وضعیت درآمدهای پایدار شهرداری‌ها، افزود: «اگر درآمدهای پایدار صرفاً به اندازه هزینه‌های جاری باشد، در واقع به نقطه صفر رسیده‌ایم؛ چراکه در این شرایط فقط می‌توانیم هزینه اداره شهر را تأمین کنیم و دیگر منابعی برای انجام حرکت‌های جدید، فعالیت‌های عمرانی و توسعه زیرساخت‌ها باقی نمی‌ماند.» شهردار رفسنجان ادامه داد: «بنابراین باید از این نقطه عبور کنیم و به جایی برسیم که درآمدهای پایدار علاوه بر پوشش هزینه‌های جاری، امکان انجام پروژه‌های توسعه‌ای را نیز فراهم کند.»
