محسن جلالپور، چهره برجسته اقتصادی و فرهنگی، در نشستی با خبرنگاران، چشماندازی نگرانکننده از آینده صنعت پسته ایران ارائه داد.
وی با اشاره به چالشهای تولید، هشدار داد که با وجود رونق کوتاهمدت بازار پسته به دلیل کاهش محصول و نوسانات ارزی، ایران به دلیل بهرهوری پایین در حال حذف شدن از بازارهای جهانی است.
جلالپور دلایل این وضعیت را تداوم روشهای سنتی، خردهمالکی، بهرهوری پایین در مقایسه با رقبای آمریکایی، و مشکلاتی نظیر قطعی برق، کمبود آب و کیفیت نامطلوب سموم دانست. او پیشبینی کرد که امسال تنها یکسوم محصول معمول در کشور برداشت شود.
به گفته جلالپور، مشکل اصلی در بهرهوری و تولید است. «امروز میزان برداشت ما بهطور متوسط در هکتار به کمتر از ۵۰۰ کیلو رسیده که این مساله، قیمت و هزینه تمامشده تولید را بالا برده است.»
او افزود: «بر اساس آخرین محاسبات سال ۱۴۰۳، تولید هر کیلو پسته برای تولیدکننده ایرانی ۶٫۴ دلار هزینه دارد، در حالی که این هزینه برای تولیدکننده آمریکایی تقریباً نصف این مقدار است. این نشان میدهد که ما در رقابت عقب ماندهایم زیرا بهرهور نیستیم.»
وی با بیان اینکه برداشت کشاورزان آمریکایی در هر هکتار شش تا هفت برابر تولیدکننده ایرانی است، ادامه داد: «به دلیل خردهمالکی، سنتی بودن، استفاده نادرست از ظرفیتها و در دسترس بودن رایگان امکاناتی مانند آب، زمین و خاک، به سمت بهرهوری و یکپارچهسازی مدیریت نرفتهایم. مالکیت نیز هر سال به دلیل ارث و میراث، خردتر میشود.»
جلالپور توضیح داد: «در حال حاضر متوسط مالکیت در ایران زیر ۲ هکتار است، در حالی که در آمریکا حداقل مالکیت بالای ۱۶۰ ایکر (هر ۲٫۲ ایکر یک هکتار است) یعنی کمترین میزان مالکیت تولیدکننده آمریکایی ۶۰ هکتار است.»
وی خاطرنشان کرد: «با توجه به اینکه متوسط مالکیت تولیدکننده آمریکایی چندین برابر ماست، رسیدگی بهتری به باغات دارند و بهرهوری آنها بالاست.»
پیشبینی برداشت یکسوم محصول پسته
این فعال اقتصادی و فرهنگی کرمان گفت: «امسال پیشبینی میکنیم حداکثر یکسوم محصول یعنی ۳۰ تا ۳۵ درصد پسته در کشور برداشت شود. هر سال حدود ۲۲۰ هزار تن پسته در کشور برداشت میشد و من جواب بازی آمیرزا پیشبینی میکنم امسال بین ۷۰ تا ۸۰ هزار تن محصول داشته باشیم که این محصول هم خیلی خوب نیست و به دلیل قطعی برق، بخشی از آن پوک و بخشی نیممغز است و اونس این پسته به دلیل اینکه روزی ۶ ساعت قطعی برق داشتیم، ریز است.»
وی افزود: «وقتی از روزی شش ساعت قطعی برق صحبت میکنیم، این یک فاجعه است و دیگر یک خبر نیست. زیرا وقتی ۶ ساعت برق نباشد، ۸ ساعت امکان استفاده از آب وجود ندارد و زمانی که از آب استفاده میشود، به دلیل اینکه عمق چاههای ما زیاد شده و EC آب بالا رفته است، بهرهوری ندارد.»
جلالپور خاطرنشان کرد: «ما امسال همچنین مشکلات جدی در انواع سم و کود داشتیم و مشکلات کلی در باقیمانده سموم داریم.»
رونق ظاهری بازار پسته در برابر بحران تولید
وی با بیان اینکه مسائل ما در پسته زیاد است، در عین حال گفت: «بازار پسته امسال حتماً خوب خواهد بود هم به دلیل کمبود محصول و هم به دلیل افزایش نرخ ارز؛ زیرا پسته محصولی است که به نرخ ارز وابستگی مستقیم دارد و هرچه نرخ ارز بالا میرود، قیمت پسته هم افزایش مییابد.»
جلالپور تاکید کرد: «امسال بازار را برای باغدار و فروشنده خیلی خوب میبینیم اما وضعیت خوب نیست و قرار هم نیست با این شرایطی که در پیش گرفتیم و داریم، امیدوار به تولید بهتر باشیم.»
وی یادآور شد: «سال ۷۶ در مصاحبهای به این موضوع اشاره کردم که ما طی ۳۰ تا ۴۰ سال آینده بهمرور از بازار صادراتی حذف میشویم و همین اتفاق هم در حال رخ دادن است، هرچند که خیلیها نمیپذیرند و به من انتقاد میکنند اما اعتقاد دارم باید واقعیتها را گفت.»
جلالپور افزود: «با این شرایط آب، اقلیم و تغییرات آب و هوایی که در کشور وجود دارد و با توجه به گرمای ۳۸ درجه در فصل بهار یا گرمای ۴۲ درجهای که چند سال در مردادماه تجربه کردیم، محصول نامرغوب برداشت میکنیم.»
بخش خصوصی درگیر بقاست
وی در ادامه در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره عدم دغدغهمندی و ورود فعالان اقتصادی به حوزه احیا و بازسازی آثار تاریخی، گفت: «در این شرایط سخت، نباید توقع زیادی از بخش خصوصی و فعال اقتصادی داشت هرچند که مهم است و باید به آن پرداخت.»
این فعال اقتصادی و فرهنگی یادآور شد: «شاید اگر چند سال پیش که ما در یک فضای باثباتتر بودیم و این پرسش مطرح میشد، خیلی جای گلایه از بخش خصوصی بود، زیرا بهصورت جدی به این موارد توجهی نشده و نمیشود ولی سالهای اخیر، بخش خصوصی برای حیات و بقای خود و تابآوری در حال دست و پا زدن است و شرایطش به گونهای نیست که امروز از او انتظار داشته باشید در کاری غیر از کارهای خودش ورود کند.»
وی خاطرنشان کرد: «با این وجود، بخش خصوصی تا اندازهای وارد این فعالیتها شده و در سالهای اخیر چند مرکز و مجموعه میراثی توسط بخش خصوصی در کرمان رونق گرفته است.»
نتوانستیم جریان گردشگری را در کرمان رونق بدهیم
جلالپور با بیان اینکه متاسفانه ما به هر دلیلی نتوانستیم جریان گردشگری را در کرمان رونق بدهیم، افزود: «اگر جریان گردشگری در استان کرمان رونق پیدا میکرد، خواسته یا ناخواسته، موضوع رسیدگی به فضاهای تاریخی و فضاهایی که امروز در معرض تخریب هستند، خیلی بیشتر میشد کما اینکه شهرهایی که توانستند این جریان را پررنگ کنند، امروز در این زمینه جلوتر از ما هستند.»
وی ادامه داد: «کرمان به دلیل اینکه در لیست سیاه گردشگران قرار داشته، یا به دلیل فاصله زیاد استان از مرکز کشور و یا به دلیل کندی و کاهلی خودمان، نتوانستیم در مسیر گردشگری قرار بگیریم و حالا در تلاشیم آن را احیا کنیم.»
