فردای کرمان ـ گروه جامعه: پس از چراغ سبز مرکز ملی فرش ایران برای واگذاری بنای تاریخی شرکت فرش کرمان به سرمایهگذار بخش خصوصی که حدود یک ماه پیش رسما اعلام شد، مسئول پروژه احیای باغ موزهفرش کرمان و نماینده وزارت صمت به کرمان آمد و طی جلساتی با دستاندرکاران، طرح مطالعاتی و برنامه زمانبندی کوتاهمدت و بلندمدت آن را برای تصمیمگیری در وزارتخانه نهایی کردند و بدینترتیب، این بنای تاریخی یک قدم به احیا نزدیکتر شد .
به گزارش فردای کرمان، به نقل از ایرنا، عمارت تاریخی شرکت فرش کرمان شاهدی خاموش از روزگارانی است که بازارهای جهانی تحت سیطره قالی ایران و بهخصوص کرمان بود .
در اواخر دوره قاجار و سالهای آغازین حکومت پهلوی اول که تولید و تجارت قالی در کشور با رشد بالایی همراه بود و این دستبافته مشتریان پروپاقرصی در دنیا داشت،شرکتهای خارجی نیز برای سرمایهگذاری در مراکز تولید فرش وارد ایران شدند .
در شرق ایران، کمپانی هند شرقی که بعدها با نام O.C.M شناخته شد، فعالیت خود را در استانهایی مانند کرمان، یزد و خراسان متمرکز کرد .
کرمان بهدلیل حجم و کیفیت بالای تولیدات، از چشم این شرکت دور نماند و شعبهای از این کمپانی در ساختمانی که امروز در حاشیه بلوار باستانیپاریزی شهر کرمان قرار دارد مستقر شد .
در این ساختمان که امروزه آن را بهعنوان شرکت فرش کرمان میشناسیم، هم قالی بافته میشد و هم معاملات و قراردادهای تجاری برای صادرات دستبافتههای زنان و مردان کرمانی امضا میشد .
با تغییر سیاستهای اقتصادی دوران رضاشاه اما، مالکیت بسیاری از شرکتهای خارجی از جمله کمپانی هند شرقی به مجموعههای داخلی منتقل شد. فعالیت این کمپانی نیز در سال ۱۳۱۴ خورشیدی پایان یافت و تشکیلات مستقر در شرکت فرش کرمان تحت عنوان شرکت سهامی فرش ایران به کار خود ادامه داد .
تلاشهای ۱۰ ساله برای نجات بنا
بنای شرکت فرش کرمان تلفیقی از معماری سنتی و مدرن را دارد. بناهایی که در ورودی سمت غرب این عمارت قرار دارند شامل باغ، کوشک، گاوگرد و کارگاههای رنگرزی و بافت فرش است که در زمانی نزدیک به ۱۰۰ سال پیش ساخته شدهاند. این بخش بنا از طرح معماری چهارباغی تبعیت کرده و درختانی از جمله پسته و انار و کاج داشته است .
در سالهای بعد، همزمان با ورود مصالح و شیوههای جدید ساختمانی، فضاهای تازهای در بخش شمالغربی مجموعه به بنا افزوده شد .
استفاده از تیرآهن و سقفهای طاقضربی در این قسمتها، نشانهای از گذار معماری سنتی به الگوهای مدرنتر در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی است .
در حال حاضر، تمامی عناصر معماری این بنا پابرجاست اما نیاز جدی به مرمت دارد .
در بخشهایی از این بنا که ثبت ملی شده است، ادوات و تجهیزات سنتی برای رنگرزی و بافت قالی نیز همچنان نگهداری میشود .
این ساختمان از حدود دهه ۵۰ خورشیدی به بعد رو به متروکه شدن گذاشت. هرچند که هیچگاه بهطور کامل متروکه نشد اما دوران رونق شرکت فرش و روزگاری که بروبیای زیادی داشت دهههاست که تکرار نشده است .
طی ۱۰ سال اخیر، استانداران متعدد در کرمان به پروژه مرمت و احیای آن ورود کردهاند اما نتوانستهاند این ساختمان را وارد مدار بهرهبرداری بکنند .
محمدعلی طالبی استاندار فعلی کرمان یکی از رجال دولتی است که بنای تاریخی شرکت فرش را از نظر دور نداشته و برای احیای آن اقداماتی انجام داده است. با این وجود بسیاری بر این باورند تجربیات گذشته از ورود مقامات به مرمت و احیای بنای شرکت فرش کرمان که منجر به احیای آن نشده این گمانهزنی را به دنبال داشت که این دولت هم کاری از پیش نخواهد برد و همچنان این ساختمان به حال خود رها میماند .
طی هفتههای اخیر اما بهدنبال پیگیریهایی که در استان انجام شده، خبرهای امیدبخشی از مرمت شرکت فرش کرمان آمده است .
هشتم تیرماه امسال، معاون وزیر صمت و رئیس مرکز ملی فرش ایران در سفری به کرمان، در جلسه کمیته فرش استان، رسما با ورود سرمایهگذار بخش خصوصی به پروژه احیای این بنای تاریخی موافقت کرد و گفت: مسئولان استان کرمان پیشنهاد دادهاند که برای احیای بنای تاریخی شرکت فرش از ظرفیت بخشخصوصی استفاده کنیم و ما این ریسک را میپذیریم .
محمدمهدی فرشچی در آن جلسه، متولیان در استان کرمان را مامور کرد تا سرمایهگذاران واجد شرایط را به تهران معرفی کنند .
اراده جدی برای احیای شرکت فرش
کمتر از یک ماه پس از این جلسه، غلامرضا اسلامیپناه بهعنوان نماینده مرکز ملی فرش وزارت صمت و مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغ موزه فرش کرمان به استان سفر کرد و ضمن بازدیدهای میدانی از این بنا، جلساتی با مسئولان و تعدای از شرکتهای مشاور کرمانی برگزار کرد .
وی روز یکشنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا درباره اینکه پروژه مرمت و احیای شرکت فرش کرمان در چه مرحلهای است؟ گفت: اراده جدی برای احیای شرکت فرش کرمان در سطح مقامات عالی وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت، وزیر، معاونان وزیر دکتر الستی و دکتر مفتح و رئیس مرکز ملی فرش وجود دارد ضمن اینکه استاندار کرمان هم بهطور جدی پیگیر تحقق این موضوع است .
اسلامیپناه با اشاره مسئولیت خود برای پیگیری راهاندازی باغموزه فرش کرمان افزود: در سفر به کرمان، با بخش خصوصی به طرفیت اتاق بازرگانی کرمان، شرکتهای مشاورهای بومی که تجربیات بسیار خوبی در این حوزه در شهر کرمان داشتند و مسئولان صمت استان جلساتی داشتیم .
وی ادامه داد: کارهای مطالعاتی مربوط به مرمت و احیای بنا و راهاندازی باغموزه فرش کرمان بهطور کامل انجام شده و در برشهای زمانی متفاوت چند ساله، کوتاهمدت و بلندمدت طرحهایی تهیه شده است که باید در وزارتخانه مطرح شود و در نهایت، آنچه که به صلاح استان و مجموعه باشد اجرایی خواهد شد .
شروط اصلی سرمایهگذاری
نماینده مرکز ملی فرش وزارت صمت و مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغ موزه فرش کرمان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که آیا سرمایهگذاران واجد شرایط برای اجرای این پروژه از طرف استان مشخص شدهاند؟ توضیح داد: ابتدا باید مطالعات انجام میشد تا پروژهای آماده شود که جذابیت برای سرمایهگذاری اولیه داشته باشد و سرمایهگذارانی با انگیزه بهتر و ترجیحا بومی جذب کند .
عبور بنای تاریخی شرکت فرش کرمان از وعدهها؛ نوبت جذب سرمایهگذار رسیداسلامیپناه اظهار کرد: این پروژه مشتاقان و خواهان زیادی دارد؛ شرکت فرش کرمان بنایی مهم و جالب و قابل توجه است و اگر زمینه بهرهبرداری آن فراهم شود قطعا سرمایهگذار برای مرمت و احیا خواهد آمد .
وی با تاکید بر اینکه سرمایهگذاری که شرایط و اهلیت داشته باشد و ترجیحا بومی باشد، انتخاب خواهد شد، گفت: مهمترین چیزی که درباره پروژه احیای شرکت ملی فرش کرمان وجود دارد اراده و عزم جدی همه دستاندرکاران برای اجرای آن است .
مرمت کامل اما طبق اولویتبندی
مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغ موزه فرش کرمان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که بنده حدود ۱۰ سال است که بهعنوان خبرنگار این پروژه را پیگیری میکنم؛ هیچگاه نبوده که اراده برای احیای آن وجود نداشته باشد اما متاسفانه اتفاق خاصی هم نیفتاده است. پیگیریهای این دوره چه تفاوتی با دورههای گذشته دارد؟ اظهار کرد: یکی از شواهد برای اینکه نشان دهیم اراده جدی و متفاوتی وجود دارد این است که نخستین مصوبه برای احیای شرکت فرش در استانداری کرمان این بوده که طی یک ماه باید موضوع واگذاری بنا به بخش خصوصی تعیینتکلیف شود و اکنون پیش از موعد مقرر یک ماهه، موضوع به مرحله تعیینتکلیف رسیده است و قولی که رئیس مرکز ملی فرش ایران داده بود عملیاتی و اجرایی شد و همین روند تا پایان کار ادامه خواهد داشت .
اسلامیپناه در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که در جلسهای که بهتازگی در کرمان داشتید، اشاره کردید که بخشهای اولویتدار این بنا قرار است احیا شود. یعنی قصد ندارید کل این بنا را مرمت کنید؟ توضیح داد: در طرح مطالعاتی که تعریف کردیم، مرمت و احیای مجموعه بهطور کامل و جامع باید انجام شود. این بنا از سه بخش مجزا اما به هم مرتبط تشکیل شده است. برای مرمت و احیای این بنا، بخشهای مختلف پروژه حجم کار متفاوتی دارند. مثلا جایگزینی درهای ورودی مجموعه یک دی ال بازی درصد از کار را شامل میشود یا میتوانیم در کمتر از چند ماه مثلا کارگاه ورودی تولید فرش در این مجموعه را آماده کنیم .
وی ادامه داد: این اقدامات با اولویت بالاتری انجام میشود و همزمان، کار مرمت در بخشهای دیگر نیز دنبال میشود .
توجه داشته باشید که بخشی از این بنا، تاریخی است و بخشهایی هم جدید ساخته شده است که نیاز به کارهای ظریف مرمتی ندارد .
مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغموزه فرش کرمان خاطرنشان کرد: در هر کاری باید اولویتها مشخص باشد ولی بدان معنا نیست که بخشی از ساختمان مرمت و بخشهای دیگر تعطیل شود بلکه با اولویتبندی به دنبال آن هستیم که مجموعه سریعتر به بهرهبرداری برسد و پاخور داشته باشد .
اسلامیپناه گفت: اصلا به دنبال این نیستیم که بخشی از کار را انجام دهیم و بخشهای دیگر را رها کنیم. بلکه با اولویتبندی بخشهایی را که قابل دسترسیتر است را انجام میدهیم تا پروژه زودتر اجرا شود .
امید به جذب سرمایهگذار
وی در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که با توجه به شرایط اقتصادی فعلی، سرمایهگذاران چندان به پروژههای مرمتی ورود نمیکنند، چقدر امیدوار هستید که کسی حاضر به سرمایهگذاری در شرکت فرش کرمان باشد؟ بیان کرد: کرمان استانی است که در صنعت گردشگری بهویژه در سالهای اخیر رشد مطلوبی داشته و فعالیتها و برنامههای خوبی در این حوزه انجام شده است .
مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغموزه فرش کرمان افزود: این مجموعه هم متفاوت از دیگر بناهاست، در قلب شهر واقع شده و دسترسی بسیار خوبی دارد .
اسلامیپناه با اشاره به اینکه شرکت فرش کرمان مزیتهای نسبی اقتصادی نسبت به بسیاری از بناها دارد، ادامه داد: فرصتها و مزیتهای بسیار زیادی برای سرمایهگذاری در این بنا وجود دارد؛ ضمن اینکه در این مقطع زمانی که فرصتهای اقتصادی کمتر شده این بنا اولویتدار شده و فرصت خوبی برای سرمایهگذاری است .
مرمت در کوتاهترین زمان ممکن
وی در پاسخ به این پرسش که طبق برنامه زمانبندی، چه زمانی مرمت شرکت فرش کرمان آغاز خواهد شد؟ گفت: برنامه زمانبندی نهایی پس از هماهنگی با مقامات عالی در وزارتخانه و مرکز ملی فرش اعلام خواهد شد اما آنچه که مدنظر همه دستاندرکاران است، مرمت و احیای پروژه در کوتاهترین زمان ممکن است .
مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغموزه فرش کرمان با اشاره به اینکه ۲ پرده برنامه کوتاهمدت و بلندمدت برای این بنا داریم، اظهار کرد: طرحهای مرمت بناهای تاریخی در پروژههای مطالعاتی معمولا کمتر از ۲ سال به فعلیت کامل نمیرسد؛ در برنامه کوتاهمدتی که مدنظر داریم قطعا طی همین امسال و احتمالا از هفته دولت عملیات اجرایی بخشهای اولویتدار آغاز خواهد شد ولی هنوز نمیتوان زمان قطعی را اعلام کرد .
اسلامیپناه از پیگیریها و حمایت استاندار کرمان، مدیرکل صمت استان، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کرمان و معاونان و مدیران آنها و همچنین شرکتهای خصوصی مشاور برای احیای شرکت فرش کرمان قدردانی و تاکید کرد که اراده شکلگرفته برای مرمت و احیای این بنا، حتما نتایج رضایتبخشی به دنبال خواهد شد .
وی گفت: این مجموعه میتواند به موتور محرک صنعت فرش و یکی از مهمترین مراکز فرهنگی، اقتصادی و هنری کشور، همچنین محلی برای رونق تولید، اشتغال، آموزش، گردشگری تخصصی و توسعه صادرات تبدیل شود و نقش موثری در معرفی دوباره برند جهانی فرش کرمان ایفا کند .
پس از سالها وعده بیسرانجام، پروژه احیای بنای تاریخی شرکت فرش کرمان وارد مرحلهای شده که برای نخستینبار مطالعات آن تکمیل، برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت تدوین و مسیر واگذاری به بخش خصوصی هموار شده است. هرچند فرایند جذب سرمایهگذار برای مرمت و احیای آن و زمان قطعی آغاز عملیات اجرایی و اتمام آن همچنان نامعلوم است اما نشانهها حاکی از آن است که این بنای ارزشمند میتواند در آیندهای نزدیک دوباره به یکی از مراکز مهم فرهنگی، گردشگری و مکانی برای معرفی هنر- صنعت فرش کرمان تبدیل شود؛ اگر پرونده آن همچنان روی میز مدیران ارشد استان باز بماند و از فهرست اولویتها خارج و بایگانی نشود .
